Een stal kan warm aanvoelen, muf ruiken of op bepaalde plaatsen onvoldoende luchtbeweging hebben. Deze klachten kunnen dezelfde oorzaak lijken te hebben, maar vragen niet altijd om dezelfde oplossing.

Binnen een goed klimaatplan maken we daarom onderscheid tussen vier onderdelen.

1. Luchtverversing

Bij luchtverversing wordt gebruikte stallucht afgevoerd en vervangen door verse buitenlucht. Daarmee worden warmte, vocht en vervuilde lucht uit de stal verwijderd.

2. Luchtbeweging op dierniveau

Luchtbeweging langs de koe helpt het dier lichaamswarmte af te geven. Het gaat daarbij niet alleen om hoeveel lucht een ventilator verplaatst, maar vooral om de luchtsnelheid die werkelijk bij de dieren aankomt.

3. Actieve verkoeling

Wanneer luchtbeweging alleen onvoldoende is, kan met water extra worden gekoeld. Bij hogedrukverneveling verdampen zeer fijne waterdruppels in de bewegende lucht. Tijdens deze verdamping wordt warmte aan de stallucht onttrokken.

4. Automatische regeling

Een klimaatcomputer stemt de werking af op temperatuur, luchtvochtigheid en eventueel de Temperature Humidity Index, oftewel THI. Daardoor worden ventilatoren en verneveling niet alleen in- en uitgeschakeld, maar geleidelijk aangepast aan de omstandigheden.

Ventilatie betekent technisch gezien het verversen van lucht. Snelle luchtbeweging langs het dier heeft daarnaast een afzonderlijke koelende functie. Beide onderdelen zijn nodig om een compleet klimaatplan te maken.

Een grote luchtcapaciteit op het typeplaatje zegt nog niet hoeveel verkoeling de koe ervaart.

De werking wordt onder andere bepaald door:

• Het type ventilator;
• De diameter en luchtbundel;
• De montagehoogte;
• De afstand tussen de ventilatoren;
• De hellingshoek;
• De stalbreedte en -hoogte;
• Spanten, muren en andere obstakels;
• Openingen in zijgevel en nok;
• De ligging van ligboxen en voergangen;
• De natuurlijke windrichting;
• De positie van de dieren;
• De regeling en het toerental.

Daarom plaatsen wij ventilatoren niet volgens één standaardafstand. We maken een plan op basis van de stal en de plaatsen waar luchtbeweging nodig is.

Meten op de plaats van het dier

Het doel is niet alleen voelbare wind onder de ventilator. De luchtbeweging moet ook tussen de ventilatoren en ter hoogte van liggende en staande koeien voldoende blijven.

Daarom beoordelen we onder andere:

• Luchtsnelheid op koehoogte;
• Bereik en breedte van de luchtstroom;
• Donkere of stilstaande luchtzones;
• Luchtbeweging boven de ligboxen;
• Luchtbeweging bij het voerhek;
• Overgang tussen verschillende ventilatoren;
• Invloed van deuren, gordijnen en zijwanden.

Een ventilator die veel lucht verplaatst maar de liggende koe niet bereikt, levert op de belangrijkste rustplaats onvoldoende resultaat.

Bij lengteventilatie wordt lucht in de lengterichting door de stal gestuurd. Ventilatoren worden zo geplaatst dat aansluitende luchtstromen ontstaan.

Deze oplossing kan geschikt zijn voor:

• langgerekte lage melkveestallen;
• wachtruimtes;
• stallen met gunstige openingen aan de kopgevels.

Ook bij lengteventilatie moet worden beoordeeld of alle dierplaatsen worden bereikt. Een krachtige luchtstroom door de voergang betekent niet automatisch dat voldoende lucht over de ligboxen stroomt.

In een melk- of robotruimte komen dieren, apparatuur, vocht en warmte samen. Wanneer onvoldoende verse lucht wordt aangevoerd, kan de ruimte snel muf en warm aanvoelen.

Gerichte ventilatie kan helpen bij:

• Aanvoer van verse lucht;
• Afvoer van warmte en vocht;
• Luchtbeweging langs de koe;
• Vermindering van vliegenoverlast;
• Een aangenamer klimaat rond de melkrobot;
• Verbetering van het werkklimaat.

Wanneer luchtbeweging alleen onvoldoende verkoeling biedt, kan hogedrukverneveling worden toegevoegd.

Water wordt onder hoge druk door kleine nozzles geperst. Hierdoor ontstaan zeer fijne druppels. Wanneer deze druppels volledig in de lucht verdampen, wordt warmte aan de stallucht onttrokken.

Het doel is niet om koeien, vloeren of ligboxen nat te maken. Een goed ingestelde installatie herken je daarom niet aan zoveel mogelijk zichtbare mist, maar aan een hoge mate van verdamping.

Verneveling werkt alleen met voldoende ventilatie

De lucht moet nog vocht kunnen opnemen en de toegevoegde waterdamp moet worden afgevoerd. Bij onvoldoende luchtverversing kan de luchtvochtigheid stijgen zonder dat voldoende extra verkoeling ontstaat.

De juiste volgorde is:

1.  Warme en vochtige lucht moet de stal kunnen verlaten;
2.  Er moet voldoende luchtbeweging op dierniveau zijn;
3.  De nevel wordt in de bewegende lucht gebracht;
4.  De druppels krijgen voldoende tijd en afstand om te verdampen;
5.  De watergift wordt aangepast aan temperatuur en luchtvochtigheid.

Verdeel de nevel door de stal

Wij adviseren om de verneveling niet zonder verdere berekening uitsluitend op of direct voor een ventilator te monteren.

Door nozzles doordacht over de stal en verschillende klimaatgroepen te verdelen:

• Ontstaat meer verdampingsafstand;
• Kan de nevel gelijkmatiger worden verspreid;
• Kunnen specifieke zones afzonderlijk worden geregeld;
• Wordt overmatige watergift op één plaats voorkomen;
• Blijft de installatie beter af te stemmen op verschillende diergroepen;
• Kan worden voorkomen dat ligboxen, voer of vloeren nat worden.

De nozzles worden wel in of bij een bestaande luchtstroom geplaatst, maar de exacte positie wordt bepaald op basis van luchtbeweging, verdampingsruimte en stalindeling.

Een koe moet niet naar één specifieke plaats hoeven gaan om verkoeling te vinden. Daarom bekijken we verschillende zones afzonderlijk.

Boven de ligboxen

Luchtbeweging boven de ligboxen helpt om de rustplaats ook tijdens warm weer aantrekkelijk te houden. Dit is belangrijk omdat hittestress koeien al stimuleert om meer te staan en minder te liggen.

Aan het voerhek

Aan het voerhek is luchtbeweging belangrijk om de warmtebelasting tijdens het vreten te beperken. De koeling moet alleen niet uitsluitend hier worden geconcentreerd.

Bij de drinkbakken

Rond drinkbakken kan veel dierverkeer ontstaan. Goede luchtbeweging en voldoende ruimte helpen om deze zone comfortabel en bereikbaar te houden.

Rond melkrobots

Koeien komen meerdere keren per dag in de robotruimte. Warmte, muffe lucht en vliegen kunnen daar onrust veroorzaken.

In de wachtruimte

In een wachtruimte staan veel dieren dicht bij elkaar. Daardoor kan de warmtebelasting snel oplopen. Deze ruimte vraagt vaak om een hoge, gelijkmatig verdeelde luchtbeweging.

Bij droge koeien en hoogdrachtige dieren

Ook droogstaande en hoogdrachtige koeien verdienen bescherming tegen warmtebelasting. Hun zone dient daarom niet buiten het klimaatplan gehouden te worden.

Bij kalveren en jongvee

Jonge dieren vragen vooral om voldoende verse lucht zonder tocht. De oplossing verschilt daarom van de hoge luchtsnelheden die bij volwassen melkkoeien tijdens warm weer worden toegepast.

Ventilatoren kunnen tijdens warme perioden veel draaiuren maken. Het energieverbruik over de volledige gebruiksduur is daarom minstens zo belangrijk als alleen de aanschafprijs.

Bij de selectie kijken we onder andere naar:

• Luchtverplaatsing;
• Luchtsnelheid en bereik;
• Energiegebruik bij verschillende toerentallen;
• Regelbaarheid;
• Geluid;
• Motor- en aandrijftechniek;
• Onderhoudsbehoefte;
• Geschiktheid voor vochtige en stoffige omstandigheden;
• Beschikbaarheid van onderdelen.

De Abbifan 140-XXP-31 gebruikt een direct aangedreven permanentmagneetmotor met geïntegreerde elektronica voor nauwkeurige toerentalregeling. De Abbi-Apex is ontwikkeld als compactere oplossing voor lagere stallen.

De goedkoopste ventilator is niet altijd de voordeligste

Een ventilator met een lage aanschafprijs kan door een hoger stroomverbruik, beperkt bereik of meer onderhoud over de volledige levensduur duurder uitvallen.

Daarom vergelijken we niet alleen het motorvermogen, maar de verhouding tussen:

• Bereikte luchtbeweging;
• Opgenomen elektrisch vermogen;
• Aantal benodigde ventilatoren;
• Montage- en bekabelingskosten;
• Jaarlijkse draaiuren;
• Onderhoud en levensduur.

Vervuiling heeft direct invloed op de werking van een ventilator. Stof op beschermroosters, instroomopeningen en ventilatorbladen kan de luchtcapaciteit verlagen en het energieverbruik verhogen.

Onderhoud bestaat onder andere uit:

• Reinigen van ventilatorbladen;
• Reinigen van roosters en instroomopeningen;
• Controleren van bevestigingen en ophanging;
• Controleren van kabels en stekkerverbindingen;
• Testen van temperatuur- en vochtsensoren;
• Controleren van draairichting en toerental;
• Reinigen of vervangen van waterfilters;
• Controleren van nozzles;
• Testen op lekkages;
• Controleren van pompdruk;
• Controleren van klimaatinstellingen.

Controleer vóór de eerste warme periode

Wacht niet tot de eerste hete dag. Laat het systeem tijdig proefdraaien en controleer:

• Of alle ventilatoren starten;
• Of iedere groep correct regelt;
• Of sensoren realistische waarden aangeven;
• Of nozzles gelijkmatig vernevelen;
• Of voldoende waterdruk beschikbaar is;
• Of filters schoon zijn;
• Of ventilatorbladen vervuild zijn;
• Of de ingestelde temperatuurgrenzen nog passen;
• Of verbouwingen of nieuwe obstakels de luchtstroom beïnvloeden.

1. Inventarisatie

We bespreken de problemen die u ervaart, de diergroepen, de stalindeling en het huidige ventilatiesysteem.

2. Beoordeling van de stal

We bekijken onder andere luchttoevoer, luchtafvoer, obstakels, montagehoogtes, ligplaatsen, voerhek, wachtruimte en robotruimte.

3. Klimaatplan

We bepalen welke combinatie van luchtverversing, ventilatoren, slangventilatie, verneveling en regeling nodig is.

4. Technisch voorstel

U ontvangt een voorstel met de gekozen systemen, posities, groepen en manier van aansturen.

5. Levering en montage

Onze eigen installateurs verzorgen ventilatoren, bekabeling, leidingen, nozzles, pompen, sensoren en klimaatcomputer.

6. Instellen en controleren

Na montage worden de ventilatorgroepen en eventuele verneveling ingesteld. We controleren of het systeem logisch reageert op veranderende omstandigheden.

7. Uitleg en service

U ontvangt uitleg over de bediening en instellingen. Ook daarna blijven we beschikbaar voor onderhoud, uitbreiding en storingen.