De energiemarkt verandert snel. Veel agrarische bedrijven hebben inmiddels zonnepanelen op het dak, gebruiken steeds meer elektrische machines of krijgen te maken met beperkingen door netcongestie. Tegelijkertijd is stroom terugleveren niet altijd vanzelfsprekend of financieel aantrekkelijk. Daardoor komt de vraag steeds vaker naar voren: is een batterij of energieopslagsysteem op het boerenerf interessant?
Het eerlijke antwoord is: soms wel, soms niet. Energieopslag is geen standaardoplossing die op ieder erf automatisch geld oplevert. Maar in de juiste situatie kan een batterij helpen om meer eigen zonnestroom te gebruiken, pieken in het stroomverbruik af te vlakken en meer grip te krijgen op de energievoorziening van het bedrijf. Een batterij kan vooral interessant zijn bij eigen opwek, hoge pieken in het energiegebruik of wanneer uitbreiding of verduurzaming wordt beperkt door netcongestie.
Waarom energieopslag steeds vaker ter sprake komt
Op veel boerenerven is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in zonnepanelen. Overdag wordt er vaak veel stroom opgewekt, terwijl het verbruik niet altijd precies op dat moment plaatsvindt. Denk aan melkrobots, koeling, ventilatie, pompen, beregening, werkplaatsgebruik, laders of andere installaties die op specifieke momenten veel vermogen vragen.
Zonder opslag gaat overtollige stroom terug het net op. Dat was jarenlang minder bezwaarlijk, maar de waarde van teruglevering staat onder druk. Voor kleinverbruikers stopt de salderingsregeling per 1 januari 2027. Vanaf dat moment kan teruggeleverde stroom niet meer worden weggestreept tegen verbruikte stroom; er blijft wel een terugleververgoeding bestaan.
Daarnaast speelt netcongestie een steeds grotere rol. In sommige gebieden is het niet eenvoudig om extra aansluitcapaciteit te krijgen. Dat kan plannen voor uitbreiding, elektrificatie of verduurzaming vertragen. Energieopslag kan dan helpen om slimmer met het bestaande aansluitvermogen om te gaan.
Wanneer is een batterij interessant?
Een batterij op het boerenerf wordt vooral interessant wanneer er een duidelijk verschil is tussen het moment van opwek en het moment van verbruik. Heeft u overdag veel zonne-energie over, maar verbruikt u juist in de vroege ochtend, avond of nacht veel stroom? Dan kan opslag ervoor zorgen dat een groter deel van de eigen opgewekte stroom op het bedrijf blijft.
Ook bij hoge piekvermogens kan een batterij interessant zijn. Sommige installaties vragen korte tijd veel vermogen. Denk aan gelijktijdig gebruik van koeling, voerinstallaties, ventilatie, laders of pompen. Met een goed aangestuurd batterijsysteem kan een deel van die piek uit de batterij komen. Daardoor wordt het net minder zwaar belast en kan het bedrijf soms beter uit met de bestaande aansluiting.
Een derde situatie is netcongestie. Wanneer uitbreiding van de aansluiting niet mogelijk is, kan energieopslag onderdeel zijn van de oplossing. De batterij vergroot niet letterlijk de netaansluiting, maar kan wel helpen om het beschikbare vermogen slimmer te verdelen over de dag.
Wanneer is energieopslag minder interessant?
Een batterij is niet automatisch rendabel. Wanneer het stroomverbruik al goed aansluit op de eigen opwek, is de meerwaarde kleiner. Dat geldt ook wanneer er weinig zonnepanelen of andere eigen opwek aanwezig zijn, of wanneer het bedrijf nauwelijks pieken in het verbruik heeft.
Ook bedrijven die vooral kijken naar handel op de energiemarkt moeten voorzichtig rekenen. Een batterij kan worden ingezet op basis van wisselende stroomprijzen, maar die opbrengsten zijn onzeker. RVO wijst erop dat verdienmodellen via elektriciteitshandel afhankelijk zijn van wisselende prijzen en daardoor geen vaste terugverdientijd garanderen.
Daarom begint een goed advies altijd met meten en rekenen. Niet de grootte van het dak of het aantal zonnepanelen is leidend, maar het werkelijke verbruiksprofiel van het bedrijf.
Eerst inzicht, dan pas investeren
Voordat er een batterij wordt gekozen, is het belangrijk om het energieverbruik goed in beeld te brengen. Hoeveel stroom wordt er opgewekt? Hoeveel wordt direct gebruikt? Op welke momenten wordt er teruggeleverd? Waar zitten de pieken? En welke ontwikkelingen komen eraan, zoals extra ventilatie, elektrische werktuigen, laadpalen, beregening of uitbreiding van het bedrijf?
Met die gegevens kan worden bepaald welke batterijcapaciteit en welk vermogen passend zijn. Een te kleine batterij mist effect. Een te grote batterij wordt onnodig duur en wordt mogelijk niet volledig benut. Van Winkoop & Zn. adviseert om eerst het energieverbruik en de eigen opwek te analyseren en daarbij ook toekomstige veranderingen mee te nemen.
Niet alleen opslag, maar vooral slimme sturing
De batterij zelf is maar één onderdeel van het systeem. Minstens zo belangrijk is de regeling eromheen. Een batterij moet weten wanneer hij moet laden, ontladen of juist beschikbaar moet blijven voor een piekmoment later op de dag.
Slimme energiesturing kan rekening houden met zonnepanelen, actuele belasting, stroomprijzen, laadpalen, machines en eventuele beperkingen van de netaansluiting. Zonder goede regeling wordt een batterij al snel een duur opslagvat. Met goede regeling wordt het onderdeel van een slim energiesysteem op het erf.
Dat is vooral belangrijk op agrarische bedrijven, omdat het energieverbruik daar vaak sterk wisselt. Een melkveebedrijf heeft een ander profiel dan een akkerbouwbedrijf, pluimveebedrijf, loonbedrijf of bedrijf met veel koeling. Maatwerk is daarom noodzakelijk.
Subsidie en fiscaal voordeel
Voor zakelijke investeringen in energieopslag kunnen regelingen interessant zijn, zoals de Energie-investeringsaftrek. In 2026 geeft de EIA ondernemers de mogelijkheid om 40% van de investeringskosten van kwalificerende energie-investeringen af te trekken van de fiscale winst, wat volgens RVO gemiddeld ongeveer 10% voordeel oplevert.
Voor accu’s voor opslag van duurzaam opgewekte elektriciteit gelden wel voorwaarden. RVO noemt onder meer een batterijvermogen van minimaal 5 kW en een capaciteit van minimaal 15 kWh. Ook moet de accu aangesloten zijn op een duurzame energieopwekinstallatie met een opgesteld piekvermogen van meer dan 15 kW, en moeten opwek en accu dezelfde aansluiting op het elektriciteitsnet hebben.
Laat daarom altijd vooraf controleren of een gekozen systeem aan de voorwaarden voldoet. De aanvraagtermijnen zijn belangrijk; bij EIA geldt dat de aanvraag voor aanschafkosten binnen 3 maanden na de besteldatum moet worden ingediend.
Veiligheid en vergunningen
Een energieopslagsysteem moet veilig worden geplaatst en goed worden onderhouden. Zeker bij grotere lithiumbatterijen spelen brandveiligheid, bereikbaarheid, afstand tot gebouwen en afstemming met verzekeraar en bevoegd gezag een belangrijke rol.
Voor energieopslagsystemen met lithiumbatterijen is de PGS 37-1 opgesteld. Deze richtlijn gaat over veilige toepassing van lithiumhoudende energiedragers in energieopslagsystemen. De richtlijn is ontwikkeld omdat het gebruik van zulke systemen snel toeneemt en omdat onjuist gebruik risico’s kan geven, zoals thermal runaway.
Van Winkoop & Zn. adviseert om bij de gemeente na te vragen of een vergunning nodig is. Dat hangt onder meer af van de locatie, grootte van de batterij en de gevolgen voor de omgeving. Ook de verzekeraar moet worden betrokken, omdat verzekeraars eigen veiligheidseisen kunnen stellen.
Praktische voorbeelden op het boerenerf
Een melkveehouder met veel zonnepanelen kan overdag stroom opslaan en deze later gebruiken voor melkrobots, koeling, verlichting of ventilatie. Daardoor stijgt het eigen verbruik van zonnestroom.
Een akkerbouwer kan energieopslag combineren met beregening, koeling of laadpunten voor elektrisch materieel. Vooral wanneer deze installaties pieken veroorzaken, kan een batterij helpen om het aansluitvermogen beter te benutten.
Een bedrijf met beperkte netcapaciteit kan met een batterij voorkomen dat de aansluiting op piekmomenten te zwaar wordt belast. Daarmee kan soms toch ruimte ontstaan voor nieuwe elektrische toepassingen, zonder direct te wachten op een zwaardere aansluiting.
De belangrijkste vraag: wat wilt u oplossen?
Een batterij is pas interessant wanneer duidelijk is welk probleem ermee wordt opgelost. Gaat het om meer eigen zonnestroom gebruiken? Het verlagen van pieken? Het voorkomen van teruglevering? Het mogelijk maken van uitbreiding? Of het laden van voertuigen zonder zwaardere aansluiting?
Pas wanneer dat doel helder is, kan worden bepaald of energieopslag technisch en financieel verstandig is.
Conclusie: energieopslag kan interessant zijn, maar vraagt om maatwerk
Energieopslag op het boerenerf wordt steeds relevanter. Door netcongestie, veranderende terugleverregels, stijgend elektrisch verbruik en meer eigen opwek zoeken agrarische ondernemers naar manieren om grip te houden op hun energievoorziening.
Toch is een batterij geen standaardproduct dat overal hetzelfde resultaat geeft. De juiste oplossing begint met inzicht in het verbruik, de opwek, de pieken en de toekomstplannen van het bedrijf. Daarna kan worden bekeken welk systeem past, hoe de aansturing moet worden ingericht en welke fiscale regelingen mogelijk van toepassing zijn.
Van Winkoop & Zn. denkt graag mee over praktische energieoplossingen voor het boerenerf. Van analyse tot uitvoering kijken we naar een systeem dat past bij uw bedrijf, uw aansluiting en uw toekomstplannen.